Kort antwoord: het capaciteitstarief is het deel van je netkosten dat je betaalt op basis van je hoogste verbruik op één moment, niet alleen op basis van je totale verbruik in kWh. Je digitale meter meet elk kwartier hoeveel vermogen je van het net haalt. Het hoogste kwartier van de maand is je maandpiek, en het gemiddelde van die pieken over twaalf maanden bepaalt wat je betaalt.
In dit artikel lees je hoe het systeem precies werkt, waarom het bestaat en wat je eraan kunt doen.
Waarom bestaat het capaciteitstarief?
Het elektriciteitsnet moet sterk genoeg zijn voor het drukste moment, niet voor een gemiddelde dag. Als iedereen om 18 uur tegelijk kookt, de auto inplugt en de warmtepomp laat draaien, moeten kabels en transformatoren dat aankunnen. Die capaciteit kost geld.
Vroeger betaalde je netkosten vooral per kWh. Wie veel verbruikte, betaalde veel, ook als dat verbruik mooi gespreid was over de dag. Met het capaciteitstarief betaal je meer naar wat je van het net vraagt op je drukste moment. Wie zijn verbruik spreidt, ontlast het net en betaalt minder.
Met de opkomst van elektrische auto's, warmtepompen en inductiekoken wordt dat verschil groter. Eén laadpaal kan meer vermogen vragen dan een volledig huishouden van tien jaar geleden.
Hoe wordt je piek gemeten?
Het systeem werkt in drie stappen.
1. Elk kwartier: je gemiddelde vermogen
Je digitale meter deelt de dag op in 96 kwartieren. Voor elk kwartier berekent hij hoeveel kW je gemiddeld van het net afnam. Een toestel dat maar een paar minuten draait, telt dus maar gedeeltelijk mee. Meer daarover lees je in Waarom telt een kwartier?.
2. Elke maand: het hoogste kwartier
Van alle kwartieren in een maand telt alleen het hoogste. Dat is je maandpiek. Eén drukke avond kan dus je hele maand bepalen, ook als je de rest van de maand heel zuinig was.
3. Op je factuur: het gemiddelde van twaalf maanden
Je netbeheerder neemt het gemiddelde van je maandpieken over de laatste twaalf maanden. Daarbij geldt een minimum: ligt een maandpiek onder 2,5 kW, dan telt die maand toch als 2,5 kW. Dat minimum lees je in detail in Het minimum van 2,5 kW.
Wat betaal je ervoor?
Het bedrag per kW per jaar verschilt per netgebied en wordt jaarlijks goedgekeurd door de VREG. Te controleren actueel tarief per kW per jaar voor 2026 per netgebied, op vreg.be onder de tarieven elektriciteit
De berekening ziet er vereenvoudigd zo uit:
jaarbedrag ≈ gemiddelde maandpiek (minstens 2,5 kW) × tarief per kW per jaar
Een voorbeeld met een fictief tarief van €55 per kW per jaar:
| Situatie | Gemiddelde maandpiek | Jaarbedrag (bij €55/kW) |
|---|---|---|
| Klein appartement | 2,5 kW (minimum) | €138 |
| Gezin met inductie | 4 kW | €220 |
| Gezin met laadpaal en warmtepomp, alles tegelijk | 11 kW | €605 |
| Zelfde gezin, slim gespreid | 6 kW | €330 |
Het verschil tussen de laatste twee rijen is het punt: hetzelfde verbruik in kWh, maar een veel lagere factuur. Hoe je die berekening voor jezelf maakt, lees je in Zo bereken je zelf je capaciteitstarief.
Let op: het capaciteitstarief is maar één deel van je elektriciteitsfactuur. Daarnaast betaal je nog altijd voor de energie zelf, een deel netkosten per kWh, heffingen en btw.
Voor wie geldt het?
Het capaciteitstarief geldt voor iedereen in Vlaanderen met een digitale meter. Heb je nog een oude analoge meter, dan wordt je piek geschat in plaats van gemeten. Te controleren hoe het capaciteitstarief voor klanten met een klassieke meter forfaitair wordt aangerekend, bij Fluvius
Wat telt wel en wat niet?
- Telt mee: alles wat je op een gegeven moment van het net haalt. Laadpaal, warmtepomp, kookplaat, oven, droogkast, boiler.
- Telt niet mee: stroom van je eigen zonnepanelen die je meteen zelf verbruikt. Die komt niet van het net.
- Geen daluren: het capaciteitstarief kijkt niet naar het uur. Een piek om 3 uur 's nachts telt even zwaar als een piek om 18 uur. 's Nachts laden lost je piek dus niet automatisch op.
Wat kun je eraan doen?
De basis is eenvoudig: zorg dat grote verbruikers niet in hetzelfde kwartier draaien.
- Spreid grote toestellen. Laat de droogkast pas draaien als de wasmachine klaar is.
- Laad je auto trager. Over een nacht van acht uur heb je zelden 11 kW nodig.
- Gebruik een slimme lader of energiemanager. Die houdt automatisch rekening met wat de rest van het huis verbruikt.
- Verschuif naar zonnige uren. Wat je met eigen zonnestroom doet, telt niet mee voor je piek.
- Let op de winter. Je piek valt bijna altijd op een koude, donkere avond.
Twaalf concrete manieren vind je in 12 manieren om je maandpiek te verlagen.
Veelgestelde vragen
Betaal ik nu meer dan vroeger?
Dat hangt af van je verbruikspatroon. Wie zijn verbruik spreidt, betaalt doorgaans niet meer. Wie veel grote toestellen tegelijk laat draaien, kan wel meer betalen.
Moet ik iets aanvragen?
Nee. Heb je een digitale meter, dan wordt het automatisch toegepast via je energiefactuur.
Waar zie ik mijn eigen maandpiek?
Op het scherm van je digitale meter en in Mijn Fluvius. Hoe je dat afleest, lees je in Digitale meter aflezen.
Wil je weten welke combinatie van toestellen jouw piek bepaalt? Bereken je piek met de gratis rekentool.
Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Controleer actuele tarieven altijd bij de VREG.